Rondleiding F&L-software

Het startscherm

Vanuit het startscherm van het F&L-behandelprogramma heb je toegang tot de hoofdfuncties. Bovenin zie je de tabbladen van de verschillende onderdelen van de F&L-software. Stap 1 is 'Kies een leerling'. Bij Stap 2 kan je kiezen voor: Modules (1), Zelf kiezen (2) en F&L-Reader (3).

Modules

De Modules zijn ingedeeld in lesblokken in opklimmende moeilijkheidsgraad. De werkvormen binnen de modules zijn gegroepeerd rondom basisvaardigheden, woordlezen en spelling. Er zijn meer dan 60 modules waarin de klankzuivere spelling, de bijna klankzuivere spelling, de regels en de leenwoordspelling worden behandeld. Het tekstlezen is ondergebracht in de F&L-Reader software.

Ga naar Leermodules voor een overzicht van alle Leermodules. Ga naar Kies een module en kies een werkvorm voor het kiezen van een werkvorm binnen een Module.

'Zelf kiezen'

Lezen met de F&L-reader

De F&L-Reader heeft veel functies en mogelijkheden om te lezen op tekstniveau. De F&L-Reader heeft tot doel om leerlingen 'op eigen kracht' beter en sneller te leren lezen met fonologische codering (of klankhulp) en met maatregelen voor tekstvereenvoudiging. Zo wordt het leesbeeld geoptimaliseerd voor de leerling.

Met de F&L-reader wordt het technisch lezen op tekstniveau geoefend (i.t.t. op woordniveau). De leerlingen kunnen verhalen lezen op elk Cito en Avi-niveau uit de bibliotheek. De behandelaar kan ook zelf verhalen toevoegen. De F&L-Reader kan alle klanken automatisch fonologisch coderen inclusief leenwoordklanken. Ook van de verhalen die je zelf toevoegt. Je kan in de behandeling oefenen met de verhalen uit de F&L-reader en je kan deze als huiswerk klaarzetten voor thuis.

Meer weten? Ga naar F&L-Reader

Huiswerk klaarzetten

Elke leerling heeft een thuisaccount om het huiswerk te oefenen dat je hebt klaargezet. Kies een leerling op het startscherm en ga naar 'Huiswerk'. Je kan werkvormen uit de Modules klaarzetten en het leeshuiswerk van de F&L-Reader. Daarbij kan je natuurlijk ook "pen en papier" oefeningen opgeven zoals bijvoorbeeld het maken van dictees, codeeroefeningen en blokwoorden. De resultaten van het huiswerk worden bijgehouden in het programma. Per keer kan je het huiswerk bekijken, bespreken en aanpassen.

Als je een leerling hebt gekozen, ga je naar de tab 'Leermodules'. Kies een Module, bijvoorbeeld Module 11A binnen de categorie 'Bijna Klankzuiver'. Maak een keuze uit de werkvormen en oefeningen voor je leerling binnen de gekozen module en stel een programma 'op maat' samen voor je leerling.

Is de gekozen Module te makkelijk of te moeilijk? Geen probleem, ga dan een Module vooruit (Module 11B) of een Module terug (Module 10).

Van Module naar oefening

1. Kies een Module (als voorbeeld nemen we Module 11A maar dit is niet bedoeld als instapniveau)
2. Kies de werkvorm binnen de Module (bijvoorbeeld 'Woorden Coderen')
3. Kies de oefening binnen de werkvorm (bijvoorbeeld 'Alle klanken kleuren')

Als je een oefening hebt gekozen, kan je in de bovenbalk nog allerlei zaken aanpassen zoals het aantal woorden, de lettergrootte en het wel/niet laten zien van regelsymbolen.

De modules zijn cumulatief, alles wat in een eerdere module is behandeld komt ook aan bod in een volgende module. Heeft de leerling voldoende beheersing van een module? Ga dan door naar een volgende module.

Bij de werkvormen kan je ook de fonologische ondersteuning (kleurcodering van klanken) afbouwen, doe dit bijvoorbeeld bij een reeds beheerste module. Bij het instapniveau begin je meestal op het niveau Klankzuiver. De keuze van het instapniveau (bijvoorbeeld 'Klankzuiver') en het niveau binnen 'Klankzuiver' (bijvoorbeeld Module 4) wordt bepaald door het (geteste) niveau van lezen, spellen en basisvaardigheden en door de behandelaar. Daarbij is veel flexibiliteit en maatwerk mogelijk. Zo kan je bijvoorbeeld het niveau 'Klankzuiver' heel langzaam uitbouwen bij een leerling die veel moeite heeft met de klank-teken koppeling en de klankzuivere spelling of juist versneld doorwerken bij een (oudere) leerling die een 'snelcursus' Klankzuiver volgt om een goede basis te leggen voor het leren van klankregels.

Elke werkvorm bevat verschillende oefeningen maar het is niet de bedoeling dat je leerling alle oefeningen maakt die bij een werkvorm horen. Om het leren voor de leerlingen uitdagend en stimulerend te houden, is er veel variatie in de oefeningen aangebracht.

Als je begint met het F&L-behandelprogramma, kan je eerst een basisopzet gebruiken. Vanuit die basisopzet kan je gaandeweg de werkvormen uitbreiden, variëren en alle andere mogelijkheden verkennen. Hieronder tref je een voorbeeld aan van een basisopzet bij module 11A. Deze werkvormen staan (op enkele uitzonderingen na) in elke leermodule.

Basiswerkvormen

Begin bij Module 11A bijvoorbeeld met een codeeroefening om de kleuren aan de klanken te koppelen. Kies bij 'Overige' voor 'Woorden coderen' en voor 'Alle klanken kleuren'.

Aan de linkerkant staan de werkvormen van de gekozen module, in dit geval van Module 11A. Aan de rechterkant staan de mogelijkheden om te oefenen met voorbeelden van 'Alle klanken kleuren'.

Druk bij de gekozen werkvorm op 'Werkvorm starten'

Als de oefening geladen is, kan je de oefening in de bovenbalk op maat aanpassen: kies onder andere het aantal woorden, de lettergrootte en de regelsymbolen. Zie het voorbeeld hieronder.

Bekijk het overzicht van de leermodules

Druk op de afbeelding om te vergroten

• Leermodule overzicht 1
• Leermodule overzicht 2
• Leermodule overzicht 3
• Leermodule overzicht 4
• Leermodule overzicht 5
• Leermodule overzicht 6

Hieronder zie je een aantal voorbeelden van werkvormen voor basisvaardigheden, lezen en spelling. Er zijn nog veel meer mogelijkheden! Bekijk de video's en voorbeelden hieronder.

N.B. Voor het oefenen van de auditieve werkvormen wordt een koptelefoon of een set externe speakertjes aangeraden.

ø

Oefenen met de Klank-Teken koppeling

Fonologisch coderen of Klanken kleuren

Klankanalyse: hak het woord in losse klanken

Woordsegmentatie: knip het woord in klankstukken

Woordlezen

Lezen met Woordvelden

Spelling oefenen met het klankenbord

Kleurendictee

Woordvorming

Woordvorming

Bij de woordvorming gaat het om de morfologie (grammaticale regels). Daarom worden bij deze oefeningen geen kleuren voor klanken gebruikt.

Leenwoorden

Leenwoorden

Binnen het F&L-behandelprogramma komen leenklanken en leenwoorden uitgebreid aan bod in de hogere Modules. De leenwoord klank-teken koppelingen en afspraken worden stapsgewijs aangeboden en uitgebreid.

Hieronder zie je een voorbeeld van de oefening 'Leenklanken herkennen en coderen in woorden'.

Het herkennen van leenklanken in woorden is een belangrijke vaardigheid voor het correct spellen van deze woorden: eerst de leenklanken herkennen en dan woorden opschrijven. Natuurlijk is de herkenning van leenklanken en de leenklank klank-teken koppeling ook belangrijk voor een goede uitspraak bij het lezen van deze woorden.

Menu

Hieronder kan je de functies en mogelijkheden van de F&L-Reader bekijken.

Je kan de losse hoofdstukjes ook apart van elkaar bekijken, ga bijvoorbeeld direct naar 'Verhaal kiezen'.

• Menu
• Inleiding: doel, kenmerken en functies van de F&L-Reader
• De F&L-Reader maakt lastige teksten overzichtelijk met klankhulp
• F&L Verhaal kiezen
• Het 'Leeshappertje'
• Selecteer een verhaal op woordkenmerken
• Combineer het technisch lezen met begrijpend lezen
• Laat je leerling een eigen verhaal schrijven
• Maak je eigen bieb en voeg verhalen toe
• Bekijk de leesgeschiedenis
• Wanneer is voorlezen zinvol?

Inleiding: doel, kenmerken en functies van de F&L-Reader

Met de F&L-Reader wordt het technisch lezen geoefend op tekstniveau (i.t.t. op woordniveau). De F&L-Reader heeft tot doel om leerlingen 'op eigen kracht' beter en sneller te leren lezen met fonologische codering (of klankhulp), met woordsegmentatie en met maatregelen voor tekstvereenvoudiging. De verhalen uit de F&L-Reader kan je ook klaarzetten voor thuis.

Het leesbeeld wordt geoptimaliseerd voor de leerling waardoor het zelf lezen makkelijker wordt.

De Reader heeft veel mogelijkheden voor het verbeteren van de leesbaarheid. Binnen de F&L-Reader kan je onder andere de mate van fonologische codering instellen, woorden in klankstukken verdelen en de lettergrootte, regellengte en regelafstand aanpassen.

De F&L-Reader heeft een functie om het regelmatig lezen te bevorderen en het leestempo te verhogen, dit is 'het Leeshappertje'. Daarnaast heeft de Reader ook een tekstvak voor schrijven i.c.m. begrijpend lezen en de mogelijkheid tot voorlezen met een voorleesstem.

De leerlingen kunnen verhalen lezen op elk Cito en Avi-niveau uit de bibliotheek. De leesondersteuning met de fonologische codering en de andere ondersteuningsmaatregelen kan op maat voor elke leerling worden ingesteld.

De F&L-Reader software is het enige programma dat de klanken van de Nederlandse taal begrijpt en automatisch kan coderen. Ook van teksten die je zelf toevoegt. Je kan de klankcodering ook afbouwen, bijvoorbeeld door de kleurintensiteit te verminderen en door 'zwart-wit te laten lezen'.

De F&L-Reader maakt lastige teksten overzichtelijk met klankhulp

Met de F&L-Reader kunnen leerlingen hun leesvaardigheid verbeteren en een hoger technisch leesniveau aan. Met de klankhulp en de maatregelen voor tekstvereenvoudiging wordt een 'lastige' tekst veel beter leesbaar voor de leerling. Dit bevordert het leesplezier en de leesmotivatie.

Ook kan je de optie 'woordsegmentatie' aanzetten waarbij de woorden in overzichtelijke woordstukjes worden ingedeeld. Op deze wijze kunnen leerlingen interessantere verhalen op een hoger niveau lezen. Dit geeft de leerling moed en vergroot het zelfvertrouwen.

De kleurcodering voor klanken en de andere hulpmaatregelen kunnen op maat worden ingesteld en later gaandeweg stapsgewijze worden afgebouwd. Geef bijvoorbeeld veel ondersteuning bij een hoog leesniveau en minder ondersteuning bij een lager leesniveau.

Bekijk hieronder de video van Het stekelvarken en ervaar hoe een verhaal van niveau Avi Plus zodanig vereenvoudigd kan worden dat het verhaal overkomt als een tekst van niveau M4/M5. De oorspronkelijke versie kan voor een leerling veel te moeilijk zijn, maar de aangepaste versie niet!

F&L Verhaal kiezen

1. Kies een leerling.
2. Ga naar F&L-Reader in het startscherm. Kies stap 2 (of ga naar de tab 'F&L-reader'' op de bovenbalk).
3. Ga naar 'Bibliotheek'.
4. Stel het leesniveau in (Cito, Avi of F&L niveau.)
5. Kies een verhaal.

De verhalen zijn ingedeeld op leesniveau. Kies een verhaal uit de F&L-Reader software op het niveau van je leerling en zet de klankcodering aan. Vuistregel: bij woorden van één klankstuk codeer je de klinkers en de medeklinkers. Bij woorden van twee klankstukken of meer codeer je de klinkers. Bij leesteksten die op instructieniveau of op instructieniveau + zitten (net of ruim boven het beheersingsniveau), zet je ook de verdeling in klankstukken (lettergrepen) aan. Laat de leerling ook zelf verhalen uitkiezen en kijk wat de leerling aankan.

Het 'Leeshappertje'

Het Leeshappertje is ontworpen om de leessnelheid van de leerlingen te verhogen en om leerlingen te helpen om in een regelmatig ritme te lezen. Abrupte stops en vertragingen in de leessnelheid worden daardoor zoveel mogelijk vermeden.

Het 'Leeshappertje' wijst mee met de klanken van de woorden en "hapt" klanken of lettergrepen weg op een ingestelde snelheid. Daardoor wordt de leerling gestimuleerd om een regelmatig leestempo aan te houden en wordt uitgedaagd om het tempo bij te houden.

Selecteer een verhaal op woordkenmerken

Hoe kies je verhalen uit voor je leerling? Als basis ga je uit van de geteste leesniveaus (Cito, Avi, F&L). Binnen de leesniveaus zijn er verschillen waarbij een tekst op bijvoorbeeld M5 veel moeilijker lijkt dan een andere tekst op M5. Met de F&L Reader is 'fine tuning' binnen de (geteste) leesniveaus mogelijk.

Binnen één leesniveau zijn sommige teksten moeilijker dan andere. Worden er bijvoorbeeld veel lange woorden en zinnen gebruikt? Zijn er regels gebruikt, zo ja welke? Hoe lang is de tekst eigenlijk?

Maak onder andere gebruik van de statistieken en woordkenmerken van verhalen als je een behandelplan op maat maakt voor je leerling. Zo kan je een mooie opbouw maken binnen een leesniveau.

Kijk hieronder voor een voorbeeld van de kenmerken en statistieken van het verhaal 'Avontuur in de boomhut'.

Combineer het technisch lezen met begrijpend lezen

Je kan het lezen met de Reader ook combineren met begrijpend lezen en schrijfvaardigheid.

Laat je leerling na het lezen een korte samenvatting maken in het tekstvak van de Reader.

Laat je leerling een eigen verhaal schrijven

Deze verhalen met afbeelding of foto komen in je eigen 'privé' bibliotheek. Laat de leerlingen hun verhalen met elkaar delen!

Je kan ook een auditief dictee geven. Als de leerling zijn zinnen naleest, zet je de fonologische codering aan. Dit help bij het nakijken.

Maak je eigen bieb en voeg verhalen toe

Bekijk de leesgeschiedenis

De software houdt de vorderingen van de leerlingen bij. In de leesgeschiedenis wordt de leestijd bijgehouden en kan je de samenvatting en alle andere gegevens inzien.

Voorbeeld: bekijk de leesgeschiedenis van Anne Bakker hieronder. Wat heeft zij gelezen en in hoeveel tijd? En wat heeft zij opgeschreven als samenvatting?

Wanneer is voorlezen zinvol?

Een voorleesstem kan nuttig zijn als voorbereiding op het lezen van 'moeilijke' teksten, als een manier om het leesplezier en motivatie te bevorderen, of als extra ondersteuning bij het begrijpend lezen. Bij begrijpend lezen kan voorlezen de leerling helpen om zich op de inhoud van de tekst te concentreren, vooral als de tekst veel vraagt van de technische leesvaardigheid van de leerling.

De leerling kan zelf de voorleesstem kiezen en het tempo instellen.

Ook is het inschakelen van de fonologische codering met de uitspraak van woorden een goede manier voor Nieuwkomers om de Nederlandse taal te leren. In combinatie met het Leeshappertje worden de klanken binnen een woord gelijk gekoppeld aan de uitspraak.

Zie ook: Wanneer is voorlezen zinvol?

Inhoudsopgave:

• Inleiding
• Huiswerk klaarzetten (behandelaar weergave)
• Thuisaccount voor de leerling (huiswerk weergave)
• Status van het huiswerk / monitoring (behandelaar weergave)

Inleiding

Elke leerling heeft zijn eigen thuisaccount. Klik op de naam van de leerling bovenaan, en kies 'Huiswerk'.

Zet een aantal werkvormen uit de gekozen module klaar om thuis te oefenen. Voeg de opdrachten van de F&L-Reader toe. Zet ook de 'pen en papier' oefeningen klaar bij 'Overige werkvormen'.

De software houdt de resultaten bij van wat de leerling thuis heeft gedaan. In je hoofdaccount kan je terugzien wat de leerling heeft geoefend, gelezen en geschreven (en hoeveel tijd hieraan is besteed). Aan het begin van de behandeling kan je het gemaakte huiswerk samen nakijken en gelijk een deel van het (aangepaste) huiswerk alvast klaarzetten voor de volgende keer.

Huiswerk klaarzetten (behandelaar weergave)

Thuisaccount voor de leerling (huiswerk weergave)

Thuisaccount voor de leerling (huiswerk weergave)

De leerling kan thuis oefenen met zijn/haar persoonlijke leerlingaccount. Binnen de huiswerkomgeving krijgen de leerling en de ouders een duidelijk overzicht van welke werkvormen als huiswerk zijn opgegeven. Dit bestaat uit zowel computerondersteunde oefeningen als 'pen en papier' werkvormen zoals coderen, dictee of een werkblad maken. En natuurlijk ook het bouwen van woorden met de klankblokken en daarna opschrijven.

De leerling kan tijdens de behandeling en thuis verhalen lezen uit de F&L-reader. Hiervan wordt de leesgeschiedenis bijgehouden. De behandelaar selecteert de verhalen die beschikbaar zijn voor thuis ('verhalen delen').

De software houdt vervolgens de resultaten bij van wat de leerling thuis heeft gedaan (zie afbeelding hieronder).

Status van het huiswerk / monitoring (behandelaar weergave)

Status van het huiswerk / monitoring (behandelaar weergave)

Als behandelaar kan je gemakkelijk inzien wat de status van het huiswerk is en hoe de voortgang verloopt.

Wat is er leuker dan spelend leren? Met F&L-Play kunnen jouw leerlingen op een speelse en motiverende manier oefenen met lezen en spellen en basisvaardigheden als aanvulling op het F&L-behandelprogramma. F&L-play is in ontwikkeling.